Bouw en Installatie

Asbestriscoberoepen in de sector Bouw en Installatie (1950-1993).

Timmerman, verwarmingsmonteur en loodgieter zijn de beroepen met de meeste verklaringen van zekere asbestblootstelling in de bouwnijverheid en installatiebranche.

Bouw: In 1899 is het asbestcementproduct ontwikkeld door Hatchek dat vooral bekend staat onder de naam Eternit. De snelle expansie van de asbestcementindustrie overschaduwde in latere jaren bijna alle andere industriële toepassingen. De fabricage van asbestcementplaten werd snel gevolgd door nieuwe vindingen, zoals de productie van asbestcementpijpen rond 1910 in Italië. De opkomst van de bio-industrie in de zeventiger jaren heeft ertoe geleid dat de meeste bouwmaterialen met asbestcement (naar schatting zo n 65%) als dakbedekking en wandmateriaal van loopstallen in de agrarische sector zijn gebruikt. Een andere belangrijke toepassing zijn asbestcementbuizen in het waterleiding- en rioleringsnet. In 1986 bestond ruim 40% van het totale drinkwaterhoofdleidingnet uit asbestcementbuizen. Het gebruik van deze buizen is sinds het einde van de tachtiger jaren gestopt. In de periode 1960-1980 zijn ook afdekkingsmiddelen op asbest-basis gebruikt die door stukadoors zijn verwerkt op muren, plafonds en vloeren.
De asbestblootstelling was een gevolg van zagen, slijpen, frezen en boren van asbestcementproducten. Vóór 1985 werd op de bouwplaats slechts incidenteel met de vereiste stofafzuiging gewerkt, waardoor kortstondig hoge blootstelling kon ontstaan. Een speciale groep zijn de schilders in de renovatie (met goede kans op blootstelling) die met name blootgesteld zijn door het opschuren van asbestcementplaten. In 1997 is een richtlijn ingevoerd om dit gebruik te beëindigen. Het be- en verwerken van asbesthoudende remvoeringen, koppelingsplaten en trilbanden heeft lange tijd plaatsgevonden tijdens onderhoud van grondverzetmachines en heftrucks. Voor remvoeringen in kranen is nog enige jaren vrijstelling verleend na invoering van het asbestverbod in 1993. Vanaf 1985-1990 is op grote schaal asbestvrij frictiemateriaal ingevoerd. 

Bouwvakkers in1964 (S. Budde, fotograaf/Utrechts Archief)

Installatietot het begin van de tachtiger jaren heeft tijdens onderhoud, reparatie en sloop van ketels, ovens, pompen, turbines en pijpen regelmatig asbestblootstelling plaatsgevonden door het verwijderen van asbestisolatie, asbestkoord, asbestkous en diverse asbestpakkingen. Deze blootstelling vond plaats in bedrijven, kantoren en woningen.

Turbines elektriciteitscentrale Maasvlakte 1974 (Stadsarchief Rotterdam/Collectie Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM)