Pas het voorzorgsbeginsel sneller toe

“Er zouden 3.000 minder asbestdoden zijn gevallen, als Nederland tegelijkertijd met Zweden het algehele asbestverbod had ingevoerd”. Deze confronterende rekensom presenteerde hoogleraar Lex Burdorf tijdens het IAS-lustrum symposium. Al vanaf 1969 was bekend dat asbest ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengt, maar in Nederland werd het verbod pas in 1993 van kracht. Zweden nam deze maatregel al in 1986. De vraag hoeveel leed hiermee voorkomen had kunnen worden – voor slachtoffers zelf en voor hun partners, kinderen, familieleden, vrienden en collega’s – blijft aangrijpend en actueel.

Een belangrijke les uit het asbestverleden is dat dat het voorzorgsbeginsel bij gevaarlijke stoffen sneller en consequenter moet worden toegepast. Dat betekent dat ook als er nog geen volledige wetenschappelijke zekerheid is over de schadelijkheid van een stof, overheid en bedrijven de bevolking moet beschermen. Deze les is onverminderd relevant in de huidige omgang met stoffen zoals PFAS, pesticiden én ook bij het recente probleem van asbest in speelzand.

Bij asbest in speelzand had wat mij betreft het voorzorgsbeginsel direct moeten worden toegepast. In dit geval: voorkomen dat kinderen aan asbest kunnen worden blootgesteld en niet wachten op de uitkomsten van het onderzoek van de NVWA. Concreet: per direct de verkoop stoppen van verdacht speelzand. En zorgen dat kinderen op scholen of thuis niet aan dit verdachte speelzand worden blootgesteld. Want er bestaat geen veilige ondergrens voor blootstelling aan asbest.

Preventie is de enige manier om toekomstige slachtoffers te voorkomen. Jaarlijks melden zich nog steeds meer dan 600 nieuwe slachtoffers bij het IAS, met asbestkanker (mesothelioom) en asbestose. En meer dan 500 mensen bij het ISBG met andere stoffengerelateerde beroepsziekten. De geschiedenis leert ons dat we niet kunnen wachten als het gaat om asbest en datzelfde geldt ook voor veel andere gevaarlijke stoffen. Het voorzorgsbeginsel moet sneller worden toegepast.

Emiel Rolink, directeur IAS en ISBG
[email protected]
Mei 2026